header7

OLDENZAAL - Een van de grootste rockbands aller tijden gaf een optreden in Twente... Geen kletspraat van mij, echt waar. In 1984 stond Metallica in Oldenzaal. Bij discotheek Jumbo Dancing voor honderden muziekliefhebbers. Een legendarisch optreden. En het begon met een cassettebandje uit Denemarken.

Café Rocks in Enschede. Jaren geleden viel mijn oog op een zwarte poster aan de muur. Een logo met daarboven een hamer en in koeienletters HEAVY METAL. Een aankondiging van een concert. Er staat op: Metallica: USA Heavy Metal. Support Act: Warlock. Jumbo, vrijdag 8 juni Oldenzaal. In 1984.

De poster fascineerde me. Metallica in Oldenzaal? De grootste metalband ooit die de wereld veroverde met nummers als Enter Sandman en Nothing Else Matters? Een band die nu niet speelt in zalen kleiner dan de Ziggo Dome of de Johan Cruijff Arena? Ja, dat Metallica stond écht in Oldenzaal, drie jaar voordat ik geboren werd.

Die show heeft inmiddels een legendarische status onder muziekliefhebbers. 38 jaar later besloot ik erin te duiken. Want hoe kwam Metallica in Oldenzaal terecht? En hoe was dat optreden? Een oproep op Facebook en contact met mensen die destijds betrokken waren bij Jumbo Dancing leidde tot tal van verhalen. Verhalen over stiekem gemaakte foto’s, omvallende versterkers, een cassettebandje uit Denemarken en stoppen die er op één avond meerdere keren doorvlogen.

De meeste Oldenzalers kennen het vroegere pand van de Geldermanfabriek als hoofdkantoor van de corporatie WBO Wonen. Maar vanaf 1983 was het karakteristieke gebouw dé uitgaansgelegenheid van Oldenzaal: Jumbo Dancing. Met een grote achterzaal en plafonds van 10 meter hoog. „We konden vierduizend mensen kwijt”, zegt Herman Mulders. Hij was destijds de bedrijfsleider van Jumbo.

Mulders weet nog dat hij in 1984 een cassettebandje uit Denemarken kreeg. Van een band uit San Francisco in de VS, genaamd Metallica. Mulders: „Met één album en de band had in Zweden in de charts gestaan. Ik houd genoeg van muziek om direct te herkennen dat iets speciaal is. Na het beluisteren van dat bandje besloot ik: laat maar komen! Dit was verdomde interessant!”

De eigenaar van Jumbo durfde de boeking eerst niet aan, maar mede op aandringen van zijn bedrijfsleider werd Oldenzaal één van de stops op een korte tour door Nederland van Metallica halverwege 1984. „Betonrock noemden ze het toen”, zegt Mulders. Nu thrashmetal. Door die term betonrock had de zaaleigenaar twijfels. „Mensen dachten dat daar ontzettend ruig volk op afkwam. Moeders, houd uw dochters thuis.”

‘Een cultuurshock’, zegt Gerard Bartelink (69) over de komst van Metallica destijds. Hij was portier bij Jumbo. In Oldenzaal namen ze dan ook het zekere voor het onzekere. Nog voordat de band in Twente was werden er houten platen voor de ramen van Jumbo gezet. Om te voorkomen dat die ‘gevaarlijke’ Metallicafans de boel kort en klein mepten. „Dat sloeg natuurlijk nergens op”, zegt Mulders nu. Bartelink: „De bezoekers zagen er misschien ruig uit, maar dat waren mensen die gewoon een avondje uit waren. Ik kan me geen wanklank herinneren. Sterker nog: het was één van de leukere avonden die ik als portier meemaakte.”

Naar schatting achthonderd fans kwamen naar Oldenzaal in 1984. Onder wie muziekliefhebbers uit Duitsland en Frankrijk. Na onder meer een oproepje kwam ik via sociale media in contact met mensen die zich het optreden levendig herinneren. Ik kreeg zelfs reacties uit het buitenland. De metalfans, veelal in de 50, noemen het optreden in 1984 legendarisch. De fotoboeken werden afgestoft.

De toen 14-jarige Dennis Bos was er bijvoorbeeld bij. De Nijverdaller (nu 52) zag Metallica zo’n 35 keer live. „Alleen bij eigen tours, niet tijdens festivals als Pinkpop”, zegt hij. „Want dan sta je tussen het kermispubliek en krijg je alleen maar greatest hits te horen.” Een groot fan dus.

Wie Bos nu ziet zou kunnen denken dat hij een broer van zanger James Hetfield is, maar 38 jaar geleden was hij nog een jochie uit Wierden. Met een voorliefde voor stevige rock. Toen Metallica werd aangekondigd bij Jumbo in Oldenzaal was hij er dan ook als de kippen bij. „Toen mijn vader het in de krant las zei hij: ‘Je vrienden komen naar Twente’.”

Hij was net twee weken eerder voor het eerst in de Jumbo geweest, bij een optreden van de Enschedese gitarist Adje Vandenberg. Bos: „Maar Metallica was op dat moment mijn band. Dat eerste album draaide ik grijs. Eerder dat jaar speelden ze in Zwolle, maar daar was ik toen nog te jong voor. Dus toen ze nóg een keer in de buurt kwamen greep ik mijn kans, in Twente nota bene.”

De jonge Dennis Bos ging met een vriendje voor kaartjes naar het VVV-kantoor in Wierden. Geen digitale tickets, je kocht je kaartjes bij de platenzaak PopEye of bij de VVV. „Maar daar hadden ze geen idee waar ik het over had. Uiteindelijk kreeg ik een handgeschreven briefje mee wat moest doorgaan voor een toegangsbewijs. Bij de kassa hadden ze die avond geen idee wat dat briefje betekende. Eigenlijk ongeldig, maar ik mocht naar binnen. Gelukkig.” Wat zo’n kaartje kostte destijds? Een gulden of 20. Voor iemand van 14 jaar best veel. „Al was het 100 piek geweest, ook dan was ik gegaan. Ik moest en zou Metallica zien.”

Pa zette hem met de auto af in Oldenzaal en na het voorprogramma van de Duitse band Warlock (‘Nooit meer iets van gehoord’) haastte de jonge fan zich naar voren in de zaal. Hij stond dichtbij het podium. „Zo dichtbij dat ik af en toe die uitstekende punten van de gitaren van Hetfield en Hammett tegen m’n hoofd kreeg.” Het geluid van de versterkers in de zaal hoorde hij helemaal niet, alleen het geluid op het podium. „Gelukkig had ik ook toen al oordoppen in...” Oud-portier Gerard Bartelink weet nog dat de band ‘met grof geschut’ naar Oldenzaal kwam. „We hadden in die tijd een extra generator achter het pand staan, voor meer vermogen. Die hadden we ook wel nodig.”

Dankzij Dennis Bos zijn er ook foto’s bewaard gebleven van het optreden. Met een verstopt wegwerpcameraatje maakte hij stiekem kiekjes van de show. „Van een meisje naast me pakten ze het fototoestel af”, zegt hij. „Af en toe maakte ik sneaky een foto. Van onderaf. Ze lukten en staan nog steeds in mijn fotoalbum.”

De stiekem gemaakte plaatjes zijn niet eens de mooiste tastbare herinneringen. Dat is een opname van het optreden dat Bos een paar weken na de avond in juni 1984 bemachtigde. Opgenomen met een walkman en van een discutabele geluidskwaliteit. Maar: er stond gloednieuwe muziek op. Bos: „Het optreden in Oldenzaal was een kleine twee maanden voordat het tweede album Ride the Lightning uitkwam. We wisten niet wat we hoorden: nieuwe muziek! De geluidsopname ging al snel rond onder Twentse fans. Na een korte zoektocht kon ik uiteindelijk via de Almelose vestiging van de platenzaak PopEye een kopie van een kopie van een kopie krijgen.”

De gitaristen James Hetfield en Kirk Hammett staken 38 jaar geleden in Oldenzaal in een bloedvorm. Twintigers waren het. De haren lang. Drummer Lars Ulrich was in 1984 al de kleine man achter het grote drumstel. In Oldenzaal speelde Metallica met Cliff Burton, de bassist die twee jaar later (1986) verongelukte met de bus van de band in Zweden. Burton kreeg daarna een mythische status onder fans van de band. Volgens velen werd Metallica na zijn overleden nooit meer zo goed.

De speellijst van toen is dankzij de fanatieke fanbase van de band op internet te vinden. ‘Het was goed’, zegt iedereen die er bij was. ‘Maar er ging ook heel wat mis’, aldus Dennis Bos. „Een pedaaltje van ik dacht James Hetfield werkte niet meer. Dat schopte hij de zaal in. Een vriend van me stopte die snel in zijn binnenzak! Al tijdens het voorprogramma viel er een versterker om en bij het optreden viel de stroom zeker twee keer uit. Jumbo was zulke grote versterkers op standje vol niet gewend. De stoppen vlogen erdoor.”

Terwijl de technici van Jumbo het geluid weer aan de praat probeerden te krijgen maakten de leden van Metallica een praatje met het publiek en dronken ze bier. Metallica was in 1984 nog niet de megaband die het vanaf eind jaren 80 werd. „Ik heb de contracten van die tijd nog ergens liggen”, zegt ex-bedrijfsleider Herman Mulders. „Voor het geld waarvoor Metallica destijds in Oldenzaal speelde boek je nu nog geen bruiloftsband.” Ter vergelijking... Hoeveel Pinkpop in 2014 voor Metallica betaalde? Volgens insiders ‘minimaal een miljoen’.

„Voor Jumbo waren deze optredens dé publiekstrekkers”, zegt Mulders. „Ik ben nog steeds blij dat we de strijd voerden ze hierheen te krijgen.” Ook Gerard Bartelink kijkt met een bijzonder gevoel terug op het optreden van Metallica. „In die tijd was zulke muziek in Twente een unicum.” En bij Dennis Bos, later zelf muzikant, kreeg het optreden een speciaal plekje in zijn hart. „Het enthousiasme dat Metallica uitstraalde was inspirerend en uniek.”

In Oldenzaal lukte het niet in 1984, maar jaren later ontmoette Dennis Bos Metallicagitarist Kirk Hammett in San Francisco. Bos: „Begin jaren 90 bij een optreden van een band die ik in het vliegtuig ernaartoe had ontmoet. Nadat ik mezelf moed had ingepraat durfde ik hem aan te spreken: ‘Hi! I’m Dennis from the Netherlands’. Een sympathieke vent die de tijd nam voor zijn fans. We gingen uitgebreid samen op de foto. Een hoogtepunt, maar mijn meest memorabele Metallicamoment blijft toch die allereerste keer in 1984 in Oldenzaal.”

vandaag 67

gisteren 435

deze week 608

afgelopen maand 4019

tot nu toe 228439

Kubik-Rubik Joomla! Extensions


Hier adverteren? Bij afname van een recensie: 1e maand gratis!

daarna € 17,49 per maand 


museumaalten-add
singingvoices-add
Berts Music productions